# तानी
तानी आज खुप गडबडीत होती. तिला आज इकडे तिकडे पहायलाही वेळ नव्हता. अमावस्या जवळ आली होती. अजून काहीच काम झालं नव्हतं. आज रविवार असल्याने तानी कामाला लागली होती. "ताने मी चालली व, जेवून झाकपाक करून ठिवजो, मी येता दुपारी" तानीची माय ओरडून निघून गेली. कानीचं मात्र तिच्याकडे लक्षच नव्हतं. तिने जुन्या प्लॅस्टीकच्या डब्यातून आणलेली माती चाळणीने दोन वेळी चांगली चाळून घेतली. नंतर तिने ती छान त्याच डब्यात भिजत घातली. सगळीकडे फीरून गोळा केलेल्या कागदाचे तुकडे फाडून चिंध्या केल्या त्याही एका डब्यात भिजवून ठेवल्या.
आज तिला दुसरं काहीच सुचत नव्हतं. कालच बाईंनी सांगितलं की या वर्षी तान्हा पोळा आपण आपल्या शाळेत साजरा करणार आहोत. त्यासाठी सगळ्यांनी आपली आपली बैलजोडी छान सजवून आणायची. ज्याची बैलजोडी छान सजलेली असेल त्याला आपण बक्षीस देणार आहोत.
तानीला माहीती होतं की आपल्याला तर लाकडी बैल घेणं परवडणार नाही. म्हणून तिने स्वत:च मातीचे बैल करायचं ठरवलं. तानी तिच्या आईची एकटीच मुलगी होती. तिचे वडिल लहानपणीच दारूच्या व्यसनामुळे देवाघरी गेले होते. तानीची माय चार घरी धुणी भांडी करून आपला उदरनिर्वाह चालवित असे. तानी फार समजूतदार होती. अभ्यासातही पुढे असायची. नविन गोष्टी शिकायची तिला भारी आवडं. त्यामुळेच तिला मायच्या मालकीणबाईंनी रंगाची पेटी भेट दिली होती.
तानीला माती कधी भिजते असं झालं होतं. दुसऱ्या दिवशी तिने ओली माती पातळ कापडातून गाळून घेतली अन् त्यात भिजलेले कागद घट्ट पिळून चागले एकजीव करून ठेवले. एक दोन दिवसानंतर मातीतलं पाणी आटून मातीचा छान गोळा झाल्यावर तिने बैल करायला घेतले. त्यांना छान आकार दिला. त्यांना टोकदार शिंग लावले, पाठीवर छान झूल टाकली, त्यावर मस्तपैकी नक्शी काढली. दोन्ही बैल एकसारखे झाले होते. त्यावर ब्रशने पाणी लावून सारखेपणा आणला. कशी छान झाली होती बैलजोडी. तानी मनोमन खूष झाली. तिला झोपेतही बैलजोडीच दिसत होती.
बैल वाळल्यावर तिने मालकीणबाईंनी दिलेल्या रंगांनी मस्तपैकी रंगवले. शिंगांना तिचा आवडता लाल रंग दिला. झुल तर दोन तिन रंगांनी नक्षी काढून रंगवली. डोळे बारीक ब्रशने छान कोरीव केले. आता बैलजोडी अजूनच छान दिसायला लागली.
आज पोळा होता सगळ्या शेतकऱ्यांनी बैलांची पूजा करून पुरणपोळीचा नैवेद्याचा घास त्यांना भरवला तसंच तानीनेही घरात तिच्या बैलांची पूजा केली. उद्या तान्हा पोळा होता त्यामुळे ती खूष होती. दुसऱ्या दिवशी सकाळी उठून तिने फुलं गोळा केली. फुलांच्या रंगीबेरंगी माळांनी बैल सजविले अन् नविन ठेवणीतला फ्रॉक घालून तयार झाली. मनोमन ती खूष होती. शाळेच्या आवारात पोहोचली तेंव्हा तीने पाहीले, कोणाचे बैल छान चाकं लावलेले , कोणाचे विद्युत दिव्यांनी सजवलेले, कोणाचे नानाविध रंगांनी रंगवलेले तर कोणीतरी चक्क बैलाच्या वरच्या मजल्यावर महादेवाचं मंदीर बनवून महादेवाच्या डोक्यावरून गंगा वहात असलेेले बैल अाणले होते. तिचे बैल खुप लहान, चाकं नसलेेले आणि अगदीच साधे होते. त्यामुळे तिचं मन जरा खट्टू झालं.
शाळेच्या पटांगणावर मोठ्ठ तोरण बांधलं होतं. तिथेच सुंदर रांगोळी काढली होती. सगळी मुलं आपापले बैल घेऊन तोरणाच्या मागे उभी होती. बाईंनी सगळ्यांच्या बैलांची पुजा केली. परीक्षकांनी परीक्षण करून नंबर काढले. मग सगळ्यांना डाळ काकडीचा प्रसाद देण्यात आला. मग परिक्षकांनी निकाल जाहीर केला. आश्चर्य म्हणजे तानीने स्वत: बैल तयार केले असल्याने तिचा प्रथम क्रमांक आला होता. ती खूपच खुष झाली. मायला कधी सांगते असं तिला झालं होतं. परिक्षकांनी नारळ फोडले तसे तोरण तोडून सगळे स्पर्धक आपापले चाकाचे बैल ओढत मारूतीच्या मंदीराकडे धावत निघाले. तानीनेही स्वत:चे बैल कडेवर घेतले अन् तीही धावत सुटली. सगळेजण मारुतीच्या मंदीरात पोहोचले. तिथे पहिला पोहोचलेल्या मुलांचा नंबर देण्यात आला. मारूतीचं दर्शन घेऊन मुले घरोघरी बैलांच्या पुजेला निघुन गेली. तानी मात्र मायला सांगायला मालकीणबाईंच्या घरी गेली. माय मागच्या अंगणात भांडी घासत होती. तानीने तिला शाळेत काय काय घडलं ते सगळा वृत्तांत कथन केलल. पहिला क्रमांक मिळाल्याही सांगितलं. मायलाही खूप आनंद झाला. तितक्यात मालकीणबाई तिथे आल्या. त्यांनी तानीचे बैल पाहीले. त्यांनाही ते खुप आवडले.त्या म्हणाल्या, "अग तानी बैल आणलेस सागायचं नाही का?? आण आपण तुझ्या बैलांची पूजा करू." त्यांनी बैलांची साग्रसंगीत पूजा केली. तानीचे अन् बैलांचे फोटो काढले. मग तानीला खाऊ खायला दिला. "वत्सला तू पण ये ग", असं म्हणून काकू आत जाऊन आवरून आल्या. तानी आणि तीची माय निघणार तितक्यात सोसायटीतल्या सगळ्याजणी नटून थटून तिथे पोहोचल्या. मग सगळ्यांनी तानीच्या बैलाची पूजा केली आणि तानी व तिच्या बैला सोबत फोटो काढले. वत्सलाबाईला बोलवायला त्या विसरल्या नाही. या सगळ्या अनपेक्षित कौतुकाने तानी भारावून गेली. तिला तर आज सेलेब्रिटी झाल्यासारखं वाटत होतं.
[ विदर्भात पोळ्याच्या दुसऱ्या दिवशी लहान मुलांचा तान्हा पोळा साजरा केला जातो.]
सौ. मंजूषा गारखेडकर
पोस्ट आवडल्यास कृपया नावासकट शेअर करा हि विनंती
No comments:
Post a Comment